In het spoor van Sint Maarten,
dragen wij dit op aan Hans, Sint Maarten van Doesburg tijdens de jaarlijkse Hanzefeesten.
Dit jaar -2026- legde Hans de mantel van Sint Maarten neer. Wie hem kent, weet dat achter de mantel vooral een mens schuilt die verbindt, luistert en geeft zonder daar iets voor terug te verwachten. Dat houdt niet op wanneer de mantel uitgaat.
Een dierbare vriend die licht brengt waar het nodig.
Sint Maarten leeft voort in mensen die blijven delen.
Sint Maarten, Martinus Turonensis
Sint Maarten van Tours, Sint Maarten werd rond het jaar 316 geboren in Savaria, het huidige Szombathely in Hongarije. Zijn vader was officier in het Romeinse leger. Daardoor kwam Maarten al jong in aanraking met het soldatenleven.
Op vijftienjarige leeftijd werd hij zelf Romeins soldaat. Hoewel hij zich aangetrokken voelde tot het christendom, was hij toen nog catechumeen: iemand die zich voorbereidde op het doopsel.
Catechumeen uit het Grieks van katēchoumenos: “iemand die onderwezen wordt”. Het Griekse woord katēcheō betekent letterlijk: naar beneden laten klinken” of “laten weerklinken in iemands oren. Komt ook het woord catechismus vandaan, wat wij kennen als het boek of samenvatting van het geloofsonderricht. Ofwel: De catechismus is de les, de catechese is het lesgeven, en de catechumeen is de leerling. ✝️📖
Een catechumeen was in de vroege Kerk iemand die geloofde in Christus, onderwijs kreeg over het christelijk geloof, zich voorbereidde op het doopsel, maar nog niet gedoopt was. Dus in het geval van Sint Martinus (Sint Maarten):
• Hij was wel Romeins soldaat. 🛡️
• Hij was nog geen gedoopte christen. ✝️
• Hij was catechumeen: iemand die op weg was naar het christelijk geloof.
Volgens de overlevering ontmoette hij op een koude winterdag bij de stadspoort van Amiens een verkleumde bedelaar. Omdat hij niets anders had om te geven, sneed hij met zijn zwaard zijn militaire mantel in tweeën en gaf de helft aan de man. Die nacht droomde hij dat Christus verscheen, gekleed in dat halve stuk mantel, terwijl Hij tegen de engelen zei:
“Martinus, die nog slechts catechumeen is, heeft Mij met dit kleed bekleed.”
Daarna liet Maarten zich dopen. Wat later verliet hij het leger. Met de beroemde woorden:” “Ik ben soldaat van Christus; het is mij niet geoorloofd te strijden.” Zijn commandant dacht dat hij laf was. Maarten bood aan om ongewapend het slagveld op te gaan. Nog vóór de strijd begon, vroegen de tegenstanders echter om vrede.
Rond 360 trok hij zich terug als kluizenaar, bij Ligugé, waar het eerste klooster op Franse grond ontstond.
Hij koos dus voor een leven van gebed en eenvoud en stichtte één van de eerste kloostergemeenschappen van West-Europa.
Vanuit het door hem gestichte klooster Marmoutier verspreidde hij het christendom onder de Gallische bevolking en trad hij op tegen heidense gebruiken. Zijn pastoraat stond in het teken van barmhartigheid en vrede.
In Gallië werden nog heilige bomen vereerd. Maarten wilde aantonen dat God sterker was dan de heidense goden. Hij stemde ermee in dat men een enorme boom in zijn richting zou omhakken, terwijl hij eronder bleef staan. Toen de boom viel, veranderde deze volgens de overlevering van richting en miste hem volledig.
👆🏻 Standbeeld en Basilica van Sint Maarten in Tours
Volgens een latere legende wilde Maarten helemaal geen bisschop worden. Toen de inwoners van Tours hem wilden kiezen, zou hij zich hebben verstopt in een ganzenhok. De ganzen maakten echter zoveel lawaai dat zijn schuilplaats werd ontdekt. Daarom zie je Sint Maarten soms afgebeeld met ganzen. In 371 werd Maarten tegen zijn eigen wil gekozen tot bisschop van Tours in Frankrijk.
Ondanks zijn hoge ambt bleef hij een eenvoudig en sober kloosterleven leven en zette hij zich in voor armen, zieken en mensen aan de rand van de samenleving. Hij gaf weg wat hij had en leefde zelf zeer eenvoudig, ook als bisschop.
Sint Maarten, patroon van Frankrijk, armen en soldaten. Een barmhartig gebaar: het delen van een mantel, wordt al meer dan 1600 jaar doorverteld…..
Sint Maarten overleed op 8 november 397. Zijn graf groeide uit tot een belangrijk bedevaartsoord, en hij was de eerste niet-martelaar die officieel als heilige werd vereerd. Zijn naam leeft voort in talloze kerken, parochies en volksfeesten (zoals bij de jaarlijkse Hanzefeesten in Doesburg) in Europa.
Hij werd begraven in Tours, op 11 november, en die datum wordt nog steeds gevierd als Sint-Maartensdag, waarbij kinderen met lampions door de straten trekken, luidt het begin van de Joel tijd – kerst tijd in. Wat inhoudt dat er veel lekkernijen, eten en drinken is. Typisch zijn de Sint Maartenhoorntjes brood en Sint Maarten ganzen, (gegrilde gans met appel), weggespoeld met Sint Maartensminne.
De kinderen gaan op straat huis aan huis met lampionnen die de boze geesten verjagen en zingen Sint Maarten liedjes in ruil voor snoep. Oorspronkelijk zou de tocht naar een groot Sint Maartensvuur leiden, het Noodvuur. Deze zou de vruchtbaarheid van het vee bevorderen. Met name in Limburg en Friesland heeft men deze traditie nog.
Sint Maarten is de patroonheilige van de stad Utrecht en het bisdom Utrecht en Groningen. (Barbara van Breda) Waar ze het groots vieren met een parade met vuurelementen door de straten trekt.
🎼 Liedje 🎶
Sint Maarten, Sint-Maarten
We zingen langs de deuren een lied
Doe open, anders hoor je het niet.
Leg alstublieft wat lekkers klaar,
Dank u wel, mevrouw,
tot volgend jaar! Sint Martinus Bisschop
Sint Martinus Bisschop
roem van alle landen
Dat we hier met lichtjes lopen,
Is voor ons geen schande.
Hier woont een rijk man
Die ons wel wat geven kan,
Geef me appel of een peer,
Ik kom het hele jaar niet meer. ‘t Is Sint Maarten
‘t Is Sint Maarten
‘t Is Sint Maarten,
Heel leuk feest,
Heel leuk feest,
Wij kloppen bij u aan
en brengen u een lichtje
wij lopen langs de deuren
en zingen nu een liedje
Speciaal voor u!
Speciaal voor u!
(op de wijze van Vader Jacob) Sinte Maarten, Sinte Maarten
De koeien hebben staarten,
de meisjes hebben rokjes aan
Daar komt Sint Martinus aan
• De lampion staat voor het licht dat je draagt.
• De mantel staat voor het delen van wat je hebt.
Eigenlijk zingen kinderen dus al eeuwenlang een liedje over een heilige die 1600 jaar geleden ons leerde:
“Wat je hebt, is bedoeld om te delen.” ❤️🏮🧥