Toen er nog geen orde en nog geen regel was…
Dit kleine schoonschrift schriftje, geschreven in het begin van de 18e eeuw, kijkt terug op de Eerste Kruistocht. Waarin velen optrokken, brandend in geloof, maar zonder eenheid, zonder leiding.
Op deze bladzijdes lezen we geen heldenverhaal, maar iets wat daaraan voorafging: verwarring, verdeeldheid, en het ontbreken van structuur. Bladzijde voor bladzijde ontvouwt zich hier een beeld van een wereld die zoekende was — naar richting, naar gezag… naar orde.
Wat u hier ziet, is geen gewone uitlegpagina. Voor u ligt een Frans schoonschrift uit 1705, waarin de onbelende schrijver – we denken een monnik – vanaf de aanloop van de Eerste Kruistocht, tot…… Een klein handschrift — met een groot verhaal.
Op deze pagina wordt het handschrift stap voor stap ontsloten.
Per bladzijde ziet u:
– links: de transcriptie van de oorspronkelijke oud Franse tekst
– rechts: de vertaling naar begrijpelijk Nederlands
– daaronder: een korte duiding en toelichting
De complete tekst wordt niet in één keer weergegeven, maar ontvouwt zich in delen van vijf bladzijden.
Tussen deze delen vindt u markeringen in de tijd, zodat zichtbaar wordt hoe het verhaal zich ontwikkelt.
Het schriftje beslaat totaal 126 bladzijdes. De volledige tekst wordt hier niet in één keer geplaatst,
maar groeit in de tijd — bladzijde voor bladzijde.
Elke vrijdag lopen we verder mee het pad van de eerste kruistocht, met Godfried, met Pieter de Kluizenaar, we horen Paus Urbanus II, we gaan naar Constinopel, keizer Alexius en zo verder ……tot bij ons doel.
Het verhaal zal zich steeds verder ontvouwen voor wie terugkeert.
Loop met ons mee, met de eerste kruistocht….
Toelichting van de schrijver: beknopte samenvatting van de geschiedenis van de Heilige Oorlog.
Dit is het begin van de kruistocht: hoe Godfried van Bouillon Jeruzalem heeft ingenomen en werd uitgeroepen tot koning, maar weigerde. Op 15 juli van het jaar van Jesus Christus 1099, op een vrijdag, op hetzelfde uur waarop Jezus Christus zijn geest gaf.
Daarna geregeerd werd door 9 koningen, allen van Franse afkomst.
Page 1.
L’origine des Turcs les Turcs étoient une nations qui habitoit ci devant
dans une isle, qui se nomoit
Sarmadia Assiatica. Est de là ils se sont retirez dans un endroit qui se nome la Marée Caspium, où cette
endroit porte encore le Nom aujourd’huy Turquestan, là ces peuples s’entretenoient seulement de ce qu’ils y eslioient. Sur tout quand ils se fesoit quelque desordre
dans…
Blz. 1
De Turken waren een volk dat vroeger woonde op een eiland, dat
Sarmadia Aziatica werd genoemd.
Van daar trokken zij zich terug
naar een plaats die de Kaspische Zee wordt genoemd, waar die streek nog altijd de naam Turquestan draagt. Daar hield dit volk zich slechts bezig met wat zij daar verbouwden / voortbrachten.*
Vooral wanneer er enig oproer ontstond
in…
LET OP: De Nederlandse vertaling is inhoudelijk correct, maar semantisch sterker geformuleerd dan de Franse brontekst, waardoor een nuance verloren gaat die in het origineel wel aanwezig is.
Page 2.
…dans les Royaumes voisins
Ils prenoient le parti de servir en qualité de Soldats. Ils s’entretenoient seulement
du pillage qu’ils rapportoient dans leur territoire. Dans le tems de l’Empereur Otto 3. ce peuple ont esté pris à la solde par Mahomel, qui étoit Sultan Sarasin dans la Perse, dont l’on étoit en guerre contre les Babyl- loniens, qui les appella
à son secours. Sur la fin de…
Blz 2.
…in de naburige koninkrijken deden zij dienst als soldaten. Zij leefden slechts
van de buit die zij naar hun gebied terug-
brachten. Ten tijde van keizer Otto III werd dit volk in dienst genomen door
Mahomel (Mahomet / Mohammed),
die Sultan en Saraceen was
in Perzië, waar men oorlog voerde tegen de Babyloniërs, die hen te hulp riepen.
Aan het einde van…
Blz 2: “Mahomel” → waarschijnlijk een Franse vorm van “Mahomet” = Mohammed.
Het kan ook slaan op een latere Islamitische vorst; de context volgt.
Otto III regeerde 983–1002 → dus vóór de kruistochten; de auteur lijkt hier een oude oorsprong van Turkse soldaten in Perzische dienst te beschrijven.
“Babyloniens” = Babyloniërs; hier waarschijnlijk gebruikt voor volkeren ten oosten van de Levant.