Philippe du Plessis 12de Grootmeester 1201 – 1209
Frankrijk 1165: Philippe werd geboren in de vesting Plessis-Macé, nabij Anjou, uit een oude adellijke familie uit de regio Anjou. Hij groeide op in een streek waar kastelen, krijgskunst en feodale verdediging het dagelijks leven bepaalden. Die achtergrond vormde hem tot de ridder die later naar het Heilige Land zou vertrekken.
Als jongste zoon verliet hij in 1189, op 24-jarige leeftijd, zijn familie en familiebezit om deel te nemen aan de Derde Kruistocht. Hij werd pas Tempelier toen hij in de Levant aankwam. Waar hij onder de indruk was van de discipline en standvastigheid die de Tempeliers in gevecht toonden. Mogelijk vocht hij in 1191 mee tijdens de beroemde Slag bij Arsuf aan de zijde van Richard Leeuwenhart.
Naar verluid was Philppe in 1193 maarschalk van het Koninkrijk Jeruzalem zijn, maar dat is niet zeker vastgesteld.
Belangrijke steden Akko en Jaffa werden heroverd en veiliggesteld. De meeste veroveringen van Saladin werden teruggedraaid.
Hij werd in het voorjaar van 1201 verkozen tot Meester van de Orde, enkele maanden na de dood van Gilbert Horal. Na zijn verkiezing nam du Plessis dezelfde leidende principes over als zijn voorganger. Zo was hij als Grootmeester meer een diplomaat als een militair leider. Hij zat in een periode van politiek schaakspel tussen koningen – sultans – pauselijke gezanten en militaire orden. Zo waren er niet alleen spanningen tussen moslim- en Christelijke vorsten, maar hij werkte ook samen met andere ridderorders om vredesverdragen te sluiten met de moslimleiders.
Hij zette de wapenstilstand voort die eerder tussen Saladin en Richard I was gesloten
Groot Meester Du Plessis stelde aan het einde van dit verdrag in 1208 de Meesters van de Hospitaalridders en de Duitse Ridders voor om een nieuw vredesverdrag met Malek-Adel te sluiten. Dit voorstel werd veroordeeld door de paus tot het punt dat hij dreigde de Tempeliers van afvalligheid te beschuldigen.
De relatie tussen de hospitalers en de Tempeliers werd scherper onder zijn bewind, wat leidde tot pauselijke interventie. Beide orden hadden vergelijkbare taken en invloed, en soms botsten hun belangen. Toch bleven zij uiteindelijk samenwerken, omdat zij wisten dat hun werk in het Heilige Land alleen mogelijk was als de christelijke machten elkaar niet volledig zouden verzwakken. Maar vaak ging de gunst van de paus uit naar de hospitalers, wat verdere vijandigheid tussen de Tempeliers en het pausdom aanwakkerde.
👆🏻veldslag bij Arsuf met koning van Engeland Richard Leeuwenhart
Om die spanningen te bespreken schreef Philippe du Plessis een brief aan
Pope Innocent III. In deze brief beschreef hij de moeilijke situatie in het Heilige Land en vroeg hij om pauselijke bemiddeling tussen de orden. Een grootmeester moest ook:
• diplomaat zijn
• bemiddelaar tussen ridderorden
• gesprekspartner van de paus
• en bestuurder van een internationale organisatie
Na de dood van Saladin veranderde het politieke landschap in het Midden-Oosten. De islamitische wereld was minder verenigd, maar tegelijk ook complexer geworden. Philippe du Plessis begreep dat voortdurende oorlog de christelijke staten juist kon verzwakken.
De christelijke gebieden in het Heilige Land waren bovendien numeriek zwakker dan hun tegenstanders. Philippe begreep dat een nieuwe grote oorlog de kruisvaarderstaten meer schade dan voordeel kon brengen. Daarom koos hij niet alleen voor het versterken van forten en verdedigingswerken, maar ook voor diplomatie en tijdelijke wapenstilstanden wanneer die de veiligheid van pelgrims en christelijke gebieden konden waarborgen.
Daarom probeerde hij vaker tijdelijke vrede en diplomatie te gebruiken om de christelijke gebieden te beschermen.
Dat is een kant van de Tempeliers die zelden wordt verteld.
Ondanks zijn beste inspanningen brak er niettemin een ernstige crisis uit tussen de
Orde van de Tempeliers en de koning van Armenië over het fort van
Gastin. Tempeliersfort in Cicilia, Armenië. De koning van Armenië maakte gebruik van het conflict om de Tempeliers uit zijn koninkrijk te verdrijven en hun bezittingen in beslag te nemen. De paus moest ingrijpen en een uitspraak doen ten gunste van de Tempeliers. De Orde kreeg daardoor de onrechtmatig in beslag genomen gebieden terug.
Omdat de Tempeliers speelden nauwelijks een rol in de Vierde Kruistocht, staat de regeerperiode van Philippe de Plessis te boek als waarop de Tempeliersorde uitgroeide tot een groot en best georganiseerde orde. Rekruten van over de hele wereld stroomden, evenals vele giften stroomden toe vanuit elke Tempeliersprovincie, zoals land door de adel uit het Westen.
Commanderijen werden uitgebreid in:
• Frankrijk
• Engeland
• Spanje
• Italië
Deze huizen waren niet alleen religieuze centra, maar ook:
• logistieke bases
• financiële steunpunten
• opvangplaatsen voor pelgrims
Het waren de aderen van het Tempelierslichaam. Zonder deze Westerse basis had de Orde nooit zo kunnen functioneren.
Volgens overleveringen stierf hij op 12 november 1209 in het Heilige Land. Sommige bronnen vermelden aan koorts, maar dat weten we niet zeker. De naam van du Plessis verscheen voor het laatst in een akte die in 1209 werd ondertekend. In het overlijdensbericht van Reims wordt zijn dood op 12 november 1209 vermeld.
Hij had de tempeliersinvloed naar het hoogtepunt gebracht. Onder zijn pragmatische leiding groeide de Orde verder uit tot een van de sterkste en best georganiseerde van de middeleeuwse wereld.
Bonus 1
Tijdens het leiderschap van Philippe du Plessis leefde nog de generatie ridders die de eerste kruistochten persoonlijk hadden meegemaakt.
Met andere woorden: er liepen nog broeders rond die Godfried van Bouillon persoonlijk hadden gezien.
Die afstand is dus veel kleiner dan mensen denken. Nog maar één generatie.
Bonus 2
Over de titelafbeelding: ook van Philippe du Plessis, grootmeester van de Tempelorde van 1201 tot 1209, is geen afbeelding bekend. De afbeelding die hier wordt gebruikt is daarom een artistieke reconstructie. Zoals bij bijna alle grootmeesters van de Tempelorde bleef de persoon bewust op de achtergrond.
Niet de man stond centraal, maar de Orde en haar dienst aan God.
Dat past precies bij een van de regels van de Orde: de broeder verzaakt zijn eigen wil en eer.
We kennen de naam.
We kennen de daden.
Maar vaak niet het gezicht.
Bonus 3
Hieronder foto’s van Plessis-Macé kasteel Longuenée-en-Anjou
